Emergentie is overal.

Emergentie: het geheel is groter dan de som der delen. Ik heb lang gedacht dat emergentie eenrichtingsverkeer was. Dat de niet te voorspellen eigenschappen van het geheel ontstaan vanuit de interactie tussen simpele, voorspelbare basiselementen. Maar recent kwam ik tot het inzicht dat emergentie niet alleen is voorbehouden aan het geheel. Zelfs de meest elementaire deeltjes in het universum vertonen onvoorspelbaar/ emergent gedrag. Emergentie is dus overal. Nou en, hoor ik je zeggen.

Als het geheel groter is dan de som der delen, dan gaat voor velen de aandacht en verwondering uit naar het geheel, naar “het systeem”. Als het systeem belangrijker is, dan zouden we kunnen denken dat de delen er niet toe doen. Dat de delen “automaten/ algoritmes” zijn, die onder dezelfde omstandigheden hetzelfde gedrag vertonen. En dat is helaas voor velen van ons het mensbeeld binnen organisaties. En dat is dus een misvatting!  

De emergentie ligt namelijk al besloten in de individuele delen, want ieder deel is in zichzelf al een geheel. Daar begint de verwondering. Kijk dus niet alleen naar het geheel, maar heb oog voor ieder deel.

Naar het overzicht
Natuurlijk organiseren is gebaseerd op werkende voorbeelden voortgekomen uit 3,95 miljard jaar experimenteren

De natuur als spiegel voor mens en organisatie

  • Aanpassen

    Natuurlijk aanpassen is het primaire proces in de natuur.

  • communicatie

    Natuurlijk communiceren beïnvloedt gedrag.

  • Leiderschap

    Natuurlijk leiderschap is onontbeerlijk, maar kent vele gedaanten.

  • Samenspel

    Natuurlijk samenspel is de belangrijkste stuwende kracht in de natuur.